Sögustaður Eiríks rauða

Eiríksstaðir í Haukadal í Dölum eru sögusvið einnar merkustu frásagnar landafundanna. Hér reisti Eiríkur rauði sér bú með Þjóðhildi konu sinni og stofnaði heimili þar sem Leifur heppni fæddist. Í dag er svæðið lifandi safn þar sem gestir ganga um sama dal og forfeðurnir, umvafðir kyrrð og útsýni yfir grösuga hlíðar og fornar rústir sem minna á upphaf víkingaferða til Grænlands og Vínlands.

Lifandi víkingaheimur í langhúsinu

Á Eiríksstöðum í Haukadal er endurgerð víkingaskáli sem byggður er eftir hefðbundnum aðferðum og efnum líkt og á 10. öld. Í skálanum tekur á móti þér leiðsögufólk í víkingaklæðnaði sem skapar náið andrúmsloft við langeldinn. Þar er sagan sögð í orðsins fyllstu merkingu: þú situr við eldinn, hlýðir á frásagnir af Eiríki rauða, Leifi heppna og daglegu lífi á víkingaöld og færð að spyrja spurninga um allt frá húsagerð til siglinga og samfélagshátta.

Fornleifar, rústir og tilraunafornleifafræði

Fornleifarannsóknir á Eiríksstöðum í Haukadal leiddu í ljós skála frá 10. öld sem tengdur er búsetu Eiríks og fjölskyldu hans. Gestir geta gengið að rústunum eftir stíg frá langhúsinu, horft yfir grunnveggi gamla bæjarins og séð hvernig nútíma rannsóknir varpa ljósi á fortíðina. Endurgerð skálans er hluti af tilraunafornleifafræði þar sem prófaðar eru tilgátur um húsagerð, járngerð, litun ullar og daglegt líf á víkingaöld með því að framkvæma handverk og vinnubrögð á sama hátt og fyrir þúsund árum.

Vagga landafundanna og tenging við Grænland og Vínland

Eiríksstaðir í Haukadal eru gjarnan nefndir „vagga landafundanna“ þar sem sagan af Eiríki rauða og Leifi heppna á rætur sínar að rekja hingað. Héðan hélt Eiríkur til Grænlands og settist þar að sem fyrsti norræni landnámsmaðurinn, og Leifur heppni sigldi síðar til Norður-Ameríku um árið 1000. Á fræðsluskiltum við bílastæðið má kynna sér siglingaleiðir, landafundi og tengsl Íslands við hina nýju heima, sett fram á nokkrum tungumálum fyrir gesti hvaðanæva að.

Handverk, vopn og daglegt líf á víkingaöld

Í langhúsinu á Eiríksstöðum í Haukadal má skoða fjölbreytt handverk, vopn og nytjahluti sem endurspegla líf fólks á 10. öld. Gestir fá að sjá og snerta eftirlíkingar af vopnum, verkfærum og heimilismunum, prófa brynju eða hjálm og kynnast því hvernig ull var unnin, járn smíðað og matur eldaður yfir opnum eldi. Þessi nálgun gerir heimsóknina gagnvirka og persónulega, bæði fyrir fullorðna og börn sem vilja stíga inn í heim víkinganna.

Heimsókn á Eiríksstaði í Haukadal í dag

Eiríksstaðir í Haukadal eru aðgengilegt áfangastaður á Vestur-Íslandi þar sem auðvelt er að leggja bílnum við gestastofu og ganga stuttan stíg að langhúsinu. Þar bíða leiðsagnir yfir daginn á ferðamannatímabilinu, með sögustundum við eldinn og tíma til að skoða bæði skálann og rústirnar. Heimsóknin hentar fjölskyldum, sögufróðum og öllum sem vilja upplifa víkingatímann í lifandi umhverfi, í stað þess að lesa söguna eingöngu í bókum.

Tíu hugmyndir að afþreyingu í Dölum og nágrenni

1. Heimsæktu Vínlandssetrið í Búðardal og fræðstu um landafundi Leifs heppna og tengingu hans við Eiríksstaði.
2. Njóttu slökunar í Guðrúnarlaug í Sælingsdal, þar sem sögur Laxdælu lifna við í kyrrlátu umhverfi.
3. Farðu um Gullna söguhringinn og skoðaðu sögustaði Auðar djúpúðgu, Geirmundar heljarskins og Sturlu Þórðarsonar.
4. Heimsæktu Landnámssetrið í Borgarnesi og kynnstu Egli Skallagrímssyni og öðrum hetjum Íslendingasagna.
5. Upplifðu friðsæla sveitastemningu Dalanna á fjölbreyttum gönguleiðum sem henta bæði fjölskyldum og vönum göngufólki.
6. Smakkaðu osta, skyr og ís „beint frá býli“ á Rjómabúinu að Erpsstöðum í Dölum.
7. Fáðu þér veiðileyfi og prófaðu silungsveiði í Haukadalsvatni, vinsælu útivistarsvæði í nágrenninu.
8. Farðu í lifandi leiðsögn um húsdýragarðinn að Hólum í Hvammssveit þar sem fjölbreytt dýr gleðja gesti á öllum aldri.
9. Líttu við í Ólafsdal í Gilsfirði, sögustað fyrsta búnaðarskólans á Íslandi og vettvang fornleifauppgötvunar árið 2017.
10. Ef þú ert á leið norður skaltu heimsækja Þaraböðin á Reykhólum og njóta náttúrulegrar slökunar í einstöku umhverfi.

Frekari upplýsingar um afþreyingu í Dölum má finna á West Iceland.