Fornleifar og saga Hofsstaða

Hofsstaðir í Garðabæ eru einn merkasti minjastaður landsnámsaldar á höfuðborgarsvæðinu. Þar stóð reisulegur skáli frá landnámsöld og fram á 12. öld, og fornleifarannsóknir sem hófust árið 1994 leiddu í ljós umfangsmiklar og vel varðveittar minjar sem varpa ljósi á líf fyrstu íbúa svæðisins. Minjarnar sýna hvernig búseta, daglegt líf og samfélag mótaðist á fyrstu öldum Íslandsbyggðar.

Landnámsskálinn á Hofsstöðum

Skálinn á Hofsstöðum er talinn vera frá lokum 9. aldar og er með stærri skálum sem fundist hafa á Íslandi. Hann er um 30 metrar á lengd og 8 metrar á breidd, með um 170 fermetra gólfflöt. Veggir voru hlaðnir úr torfi og grjóti, hellur í anddyri og stétt var framan við skálann. Langeldur lá eftir miðjum skála og stafverk úr viði studdi uppbygginguna. Líklegt er að svefnloft hafi verið til staðar og að skálinn hafi verið þiljaður að innan, sem bendir til stórbýlis.

Íbúar og tengsl við landnámið

Miðað við stærð skálans er talið að 20–30 manns hafi búið á Hofsstöðum, þar á meðal vinnufólk og þrælar. Svæðið er innan lands sem Ingólfur Arnarson hélt fyrir sig og aðeins um 2 km frá Vífilsstöðum, þar sem Vífill, leysingi Ingólfs, bjó. Minjarnar gefa því mikilvæga innsýn í samfélag og búsetu fyrstu landnámsmanna á svæðinu.

Margmiðlunarsýningin Aftur til Hofsstaða

Aftur til Hofsstaða er margmiðlunarsýning á Garðatorgi 7 sem spannar sögu Garðabæjar frá landnámi til okkar daga. Sýningin byggir á niðurstöðum fornleifarannsókna á Hofsstöðum og setur líf fyrstu íbúa svæðisins fram á gagnvirkan og sjónrænan hátt. Með myndum, texta og stafrænum lausnum kynnast gestir samfélagi, búsetu og daglegu lífi á víkingaöld á lifandi og aðgengilegan hátt.

Sýningin tengist beint Minjagarðinum á Hofsstöðum þar sem raunverulegar minjar skálans eru varðveittar. Saman mynda sýningin og minjagarðurinn heildstæða upplifun sem gerir gestum kleift að sjá bæði fræðilega og sjónræna mynd af sögu svæðisins. Sýningin er opin alla daga frá 12–17 og tekið er á móti skólahópum í miðri viku frá 9–12.

Minjagarðurinn í dag

Minjarnar á Hofsstöðum eru varðveittar í Minjagarðinum við Kirkjulund í Garðabæ. Þar má sjá torfveggi sem sýna ytri mörk skálans á síðasta byggingarskeiði hans og fræðsluskilti sem útskýra sögu og niðurstöður fornleifarannsókna. Í garðinum eru einnig margmiðlunarsjónaukar sem gera gestum kleift að skyggnast inn í fortíðina á lifandi hátt.

Upplifun fyrir gesti

Minjagarðurinn og margmiðlunarsýningin Aftur til Hofsstaða bjóða upp á einstaka samsetningu af fornleifum, fræðslu og nútímatækni. Svæðið hentar vel fyrir einstaklinga, fjölskyldur og hópa sem vilja kynnast sögu Garðabæjar og landnáms á nýstárlegan og aðgengilegan hátt.